Veel schoolbesturen hebben te maken met leerlingendaling. PentaRho is in 18 regio’s in Nederland werkzaam (en werkzaam geweest) als procesbegeleider in het kader van de procesbegeleiding leerlingendaling. Één van die regio’s betreft het primair onderwijs in Zuidoost- Friesland (Opsterland, Oost- en Weststellingwerf).

De schoolbesturen Stichting Comprix, Vereniging Christelijke Scholen Opsterland (VCSO) en Stichting De Tjongerwerven CPO hebben samen met de gemeenten Oost- en Weststellingwerf en Opsterland de bijzondere bekostiging procesbegeleiding leerlingendaling aangevraagd en toegekend gekregen om daarmee een antwoord te vinden op krimp. De drie schoolbesturen zien het als een gezamenlijke verantwoordelijkheid om te komen tot een toekomstgericht spreidingsplan voor alle kinderen in de regio, waarbij samenwerking de sleutel is voor het oplossen van de effecten van krimp. Het doel van deze samenwerking is om te komen tot een kwalitatief, betaalbaar, bereikbaar en duurzaam onderwijsaanbod van basisonderwijs in Zuidoost-Friesland. Ronald de Bie van PentaRho fungeerde hierbij als procesbegeleider.

Aanpak

Op bestuurlijk niveau is in schooljaar 2017/2018 vormgegeven aan een concept spreidingsplan. Daarnaast is PentaRho op dorpsniveau betrokken bij verschillende institutionele fusies tussen de scholen van de drie schoolbesturen. Om te komen tot een toekomstbestendig en duurzaam spreidingsplan zijn de volgende stappen gezet:

  • analyse huidige situatie;
  • visieontwikkeling op situering onderwijslocaties met een goede balans tussen vraag en aanbod (rekening houdend met inhoudelijke thema’s en de visie op onderwijs):
    • plan per gemeente voor de dorpen in de drie gemeenten;
    • verkenning van een scenario-analyse voor Wolvega en Oosterwolde;
  • continue procesbegeleiding gericht op het bevorderen van samenwerking op alle niveaus.

Schoolbesturen hebben vanuit hun bestuurlijke verantwoordelijkheid in gezamenlijkheid gewerkt aan het toekomstbestendig voorzieningenplan voor de dorpen en steden. De mogelijkheden zijn verkend om kleine scholen samen te brengen om daarmee een levensvatbare school voor de omgeving te behouden. Tussen de dorpen/steden bestaat er verschil in behoefte en aanpak, veroorzaakt door het profiel van de wijk of het dorp/de stad. Gedurende het traject ontstond het besef dat er geen generieke oplossingen bestaan, maar dat er maatwerk moet komen per dorp.

In het concept spreidingsplan zijn voorstellen geformuleerd voor het herschikken van scholen. Voor een aantal dorpen is deze herschikking al in gang gezet. Deze herschikking wordt georganiseerd door (in)formele samenwerkingsscholen op te richten waarin twee richtingen (openbaar onderwijs en bijzonder onderwijs) samenkomen. De besturen waarborgen identiteit in deze samenwerkingsscholen, o.a. via een identiteitscommissie. Alle scholen willen het liefst onder het eigen bestuur blijven vallen. De besturen hebben echter onderling afgesproken dat in beginsel de grootste school in een dorp leidend is. Afhankelijk van lokale situaties kan hier beargumenteerd van worden afgeweken (bijv. als de fusie meer kans van slagen heeft als het gaat om draagvlak in een dorp als dit principe wordt losgelaten). Regio-breed blijft de verhouding tussen het aantal leerlingen van de drie schoolbesturen zo veel mogelijk gelijk. Leidend in de totstandkoming van het voorgestelde spreidingsplan zijn situaties waar het wenselijk, haalbaar en realiseerbaar is (beide scholen hebben bereidheid) om samen te werken.

De besturen vertrouwen erop dat de scholen goed terecht komen onder het bevoegd gezag van het nieuwe bestuur en spreken elkaar daar ook op aan. In de fusierapportage worden op schoolniveau afspraken opgenomen over hoe gemonitord wordt of de goede dingen worden gedaan met elkaar. De identiteit wordt op schoolniveau bepaald, waardoor het uiteindelijk minder van belang is onder welk bevoegd gezag de school valt.

Hoe verder?

Wat gaat de uitwerking van het spreidingsplan betekenen?

  • De schoolbesturen zetten zich maximaal in voor behoud van een pluriform aanbod in de regio.
  • De schoolbesturen houden gezamenlijk meer grip op leerlingendaling en verschuiving in leerlingenstromen in de regio.
  • Waar dat kán worden scholen samengebracht én anderzijds wordt gewaarborgd dat er voor ouders iets te kiezen valt.
  • Voor alle kinderen betekent het een goed bereikbare school die robuust genoeg is om onderwijs te verzorgen dat kinderen voorbereidt op de 21e eeuw.

Dankzij de ondersteuning van PentaRho ligt er een goede basis voor een spreidingsplan en zijn twee interbestuurlijke fusies succesvol verlopen.

Benieuwd hoe Stichting Comprix het gehele proces ervaren heeft? Lees dan het volledige portfolio.

Wilt u meer weten over onze aanpak en de hiervoor genoemde thema’s of liever een vrijblijvend gesprek? Neem dan contact op met Liza Middag. Haar contactgegevens vindt u rechtsboven op deze pagina.